Alleen geboren tweeling: waarom een tweede kindje vaak niet wordt opgemerkt
In België is 1 op de 80 zwangerschappen een tweelingzwangerschap. Bij alleen geboren tweelingen ligt dit cijfer veel hoger: naar schatting treft dit 10 à 15 procent van alle zwangerschappen (dus minstens 1 op de 10). Hoe komt het dan dat een tweede kindje vaak onopgemerkt blijft?
Waarom een tweede kindje vaak onopgemerkt blijft bij een tweelingzwangerschap
De oorzaken zijn divers, maar meestal wordt een tweede kindje simpelweg niet gezien op de echo of verdwijnen alle sporen voor er ooit iets ontdekt wordt.
Tweeling niet zichtbaar op de echo: hoe komt dat?
Zo’n drie weken na de bevruchting zijn embryo’s enkele millimeters groot en kunnen ze zichtbaar worden gemaakt via een echo. Soms liggen ze echter achter elkaar, waardoor één embryo aan het zicht onttrokken wordt.
Daarnaast bestaat er ook de zeldzame monozygote tweeling: een eeneiige tweeling die hetzelfde vruchtvlies en vruchtwater deelt. Pas op een later tijdstip wordt zichtbaar dat het om twee vruchtjes gaat.
In België worden de eerste echografieën meestal gemaakt rond de 12de week van de zwangerschap. Het probleem is dat tegen dan veel meerlingen al verdwenen zijn. Er was dan wél sprake van een tweeling, maar dit wordt niet opgemerkt.
Verdwenen tweeling: geen sporen terug te vinden (vanishing twin syndrome)
Als het tweede vruchtje voor de 14de week van de zwangerschap afsterft, wordt de afgestorven embryo door het lichaam van de moeder geresorbeerd. Er blijft dus geen spoor over. Vandaar de term “vanishing twin syndrome” (verdwenen-tweelingsyndroom).
Vanaf de 14de week kan de embryo worden ingekapseld in de placenta. In de placenta zie je dan soms een verdikking of verkleuring (knobbel).
Vanaf de 20ste week spreekt men van een foetus papyraceus: een platgedrukte en verdroogde foetus waarbij – net zoals bij een mummie – het weefselvocht verdwenen is. Dit komt echter niet vaak voor.
Meestal wordt een tweede kindje dus niet gezien op de echo. Dat er wél een tweede vruchtje geweest is, blijkt soms pas na de zwangerschap, maar ook dan blijft het vaak onopgemerkt.
Andere oorzaken waarom een tweeling niet wordt ontdekt
Naast de echo en het verdwijnen van sporen zijn er nog andere redenen waarom een tweelinghelft niet ontdekt wordt:
- In de medische wereld is er nog niet veel bekend over alleen geboren tweelingen, dus er wordt nauwelijks aandacht aan besteed.
- Veel alleen geboren tweelingen stammen uit een tijd waarin er nog geen echo’s bestonden en komen pas op latere leeftijd te weten dat ze hun tweelinghelft verloren hebben.
- Sporen in de placenta worden niet altijd herkend of onderzocht. Zelfs als ze wel gezien worden, wordt dit vaak niet aan de moeder verteld.
Kanttekening: door de opkomst van fertiliteitsbehandelingen (waarbij vaker vroege echo’s gemaakt worden) worden tegenwoordig meer tweelingzwangerschappen in een vroeg stadium ontdekt. Daardoor is er soms wél bevestiging van een tweede vruchtje, zelfs als dat zich later niet verder ontwikkelt.
FAQ
Waarom wordt een tweede kindje vaak niet gezien tijdens een zwangerschap?
In de meeste gevallen is de tweede tweelinghelft niet zichtbaar op de echo. Vaak verdwijnen ook de sporen helemaal, waardoor niemand weet dat er ooit een tweede kindje was.
Kan een tweeling niet zichtbaar zijn op de echo?
Ja. De eerste echo wordt meestal pas rond de 12de tot 14de week gemaakt. Tegen die tijd zijn veel tweelinghelften al afgestorven. Soms liggen embryo’s achter elkaar of gaat het om een monozygote tweeling, die in een vroeg stadium moeilijk te zien is.
Waarom zijn er geen andere sporen te vinden?
Het dode vruchtje wordt vaak geresorbeerd door het lichaam van de moeder. In andere gevallen wordt het ingekapseld in de placenta, maar die sporen worden meestal niet herkend.
Wat is een foetus papyraceus?
In zeldzame gevallen vindt men na de bevalling een foetus papyraceus: een platgedrukte en verdroogde foetus. Dit is een duidelijk bewijs dat er een tweede kindje was, maar het komt bijna niet voor.
